Książki

posnaniana

biografie, wspomnienia

Od palanta do belcanta

Opis książki Od palanta do belcanta:

Autobiografia ikony polskiej muzyki estradowej Mieczysława Fogga (nazywanego polskim Mauricem Chevalierem i Bingiem Crosby).


Naukę śpiewu Fogg rozpoczął w kościelnym chórze, gdzie dostrzegł go Ludwik Sempoliński. Pomimo pierwszych sukcesów (razem z Chórem Dana) na deskach kabaretu „Qui pro quo” Fogg nie porzucił posady kasjera kolejowego PKP. Dopiero kariera solowa oraz kilkadziesiąt zaśpiewanych i nagranych przebojów (dla wytwórni Syrena Record, Odeon, Fogg Record) pozwoliły mu na pełne poświęcenie się pracy artystycznej.

Od tej pory jego popularność rosła błyskawicznie – Fogg zjeździł z setkami koncertów wszerz i wzdłuż nie tylko całą Polskę, ale także cały świat (od Laponii przez biegun północny, Stany Zjednoczone, Kanadę, Brazylię, po Tasmanię, Nową Zelandię, Australię, Gruzję i Uzbekistan). Nie przestał także dawać koncertów w czasach II wojny światowej i Powstania Warszawskiego, kiedy to zyskał przydomek „pieśniarza Warszawy”.

Przez karty książki przewija się cała plejada najważniejszych postaci polskiej estrady, m.in.: Jan Kiepura, Adolf Dymsza, Hanka Ordonówna, Mira Zimińska, Jerzy Jurandot, Eugeniusz Bodo, Zula Pogorzelska, Fryderyk Jarosy, Stefania Grodzieńska, Sława Przybylska, Maria Koterbska, Julian Tuwim, Stefan Wiech…

Książkę zamyka specjalnie do tej edycji napisane posłowie autorstwa Anny Mieszkowskiej (autorki m.in. popularnych biografii Mariana Hemara i Fryderyka Jarosyego).

Fragment książki: Rozwiń >>

Zdarzyło się, że któregoś roku w święta wielkanocne ojciec nie pozwolił mi wystąpić w familijnym koncercie. Nie dlatego, żebym nie był „przy głosie” i by obawiał się rodzinnej kompromitacji. O, nie!

Była to kara za mój podobno karygodny postępek. Przyznam się od razu: któregoś dnia wpadłem na pomysł sprzedawania gazet. Bynajmniej nie chodziło o zarobek, ale o przyjemność. Polegała ona na tym, że gazeciarz buszujący po tramwaju z plikiem gazet nie płacił za bilet. A był to właśnie początek tramwajów elektrycznych. Jazda elektrycznym wozem – cóż to była za przyjemność!

Dotychczas jeździłem tylko tramwajem konnym – na Pragę do ciotki. Korba hamulcowa była połączona z dzwonkiem. Stangret posługiwał się tym dziwnym urządzeniem bardzo sprawnie. Pamiętam jak dziś: gdy dojeżdżało się do końcowego przystanku po drugiej stronie Wisły, nie odwracano wozu, a tylko przeprzęgano konie w kierunku jazdy, wewnątrz zaś przestawiano oparcia.

Nauczyłem się wskakiwać w biegu do tramwaju elektrycznego bezbłędnie – tyłem i przodem; podobnie opanowałem wyskakiwanie. Tę ryzykowną ekwilibrystykę uprawiałem na trasie „trójki”, która rozpoczynała swój kurs na placu Krasińskich, jechała ulicą Miodową do Krakowskiego Przedmieścia, a następnie dalej.

Wchodząc między pasażerów z plikiem gazet wykrzykiwałem: – Kuuurier poora... Dzienniki otrzymywałem od kolegi z podwórka, syna gazeciarki z rogu Długiej i Freta. Oddawałem mu całą należność, uważając, że darmowa przejażdżka „elektrycznym” stanowiła wystarczającą rekompensatę za moją fatygę. Oczywiście w godzinach, kiedy uprawiałem gazeciarski proceder, zmieniałem się nie do poznania! Zrzucałem mundurek szkolny, wkładając podniszczone ubranie syna gazeciarki i cyklistówkę na głowę.

Pewnego dnia wsiadł do „trójki” kontroler z sumiastym wąsem. Zdrętwiałem: był to dobry znajomy ojca, częsty gość w naszym domu. Mimo kamuflażu i próby ukrycia się za pasażerami, kontroler dostrzegł mnie. Podszedłszy, podniósł daszek cyklistówki i zapytał w najwyższym stopniu zdumiony: – Cóż to, Mieciu, ty gazety sprzedajesz? Oblałem się rumieńcem wstydu i korzystając z tego, że tramwaj zbliżał się do przystanku, umknąłem bez słowa gdzie pieprz rośnie... Przez najbliższe dni pewny, że kontroler naskarżył na mnie, oczekiwałem reakcji ze strony ojca. Rodzic był bardzo surowy i w takim przypadku mogłem się spodziewać zasłużonych batów. Mijały jednak dni i tygodnie, a tu nic...

W duchu dziękowałem kontrolerowi za jego dyskrecję. Jakże się jednak zawiodłem! Tramwajarz wszystko wypaplał ojcu, a ten czekał tylko na stosowną okazję, by mnie ukarać. I właśnie nadeszła taka okazja – owe święta wielkanocne. Ojciec zabronił mi produkować się, wiedząc, że będzie to dla mnie gorsza kara niż tradycyjne wymierzenie batów surową rodzicielską ręką.

Moja dziecięca słabość, mój pęd do śpiewania, wynikała niewątpliwie z faktu, że zdradzałem sporą muzykalność, miałem dobry słuch (bez większych trudności potrafiłem zanucić usłyszaną melodię), byłem wrażliwy na dźwięki.

Reagowałem na trąbkę pogotowia czy straży pożarnej nie tylko dlatego, że była to zapowiedź czegoś dramatycznego. Frapował mnie sam dźwięk.

Pamiętam, jak bardzo fascynowały mnie jako nastolatka dzwonki, kotły i śpiewy pielgrzymów wyruszających świtem sprzed kościoła Paulinów na Długiej do Częstochowy. Prosiłem wówczas rodziców, żeby pozwolili mi spać w sionce domu przy ulicy Długiej 2 (połączonego w jeden obiekt z posesją przy ulicy Freta 1) na sienniku, bym mógł się zbudzić wraz z pierwszymi pątnikami, nocującymi w tejże sionce bądź na ulicy przed kościołem, i później towarzyszyć przez kilkaset metrów owej rozśpiewanej, rozdzwonionej kolumnie.

Pociągał mnie wszelki rodzaj „sztuki podwórzowej”, już gdy miałem siedem-osiem lat. Należałem do najwdzięczniejszych widzów na występach piosenkarzy akompaniujących sobie na gitarze. Nosili kapelusze z dużym rondem i długą pelerynę. Zawsze miałem przy sobie kopiejkę, dwie, aby wesprzeć przedstawiciela śpiewającej bohemy podwórzowej. Melodie łatwo wpadały w ucho, więc próbowałem naśladować śpiewaków. Gorzej było z przyswojeniem sobie sztuki akrobatów, którzy z całą powagą rozbierali się do sportowych kostiumów w kącie podwórka, koło klozetu, rozkładali dywanik i z namaszczeniem przystępowali do fikania koziołków. Były to przeważnie rodziny: ojciec, matka i dzieci.

Minął okres chłopięcego pośpiewywania, a ja nie tylko nie straciłem moich zainteresowań, ale coraz mocniej pragnąłem zostać prawdziwym śpiewakiem. Niestety, w oczach mojego ojca, maszynisty kolejowego pierwszej klasy (prowadził nawet ekspresy do Petersburga!), próżno było teraz szukać dawnego aprobującego spojrzenia. W miarę jak dorastałem, potężniała w nim wola uczynienia ze mnie inżyniera, i to oczywiście dróg i komunikacji.

– Mietek będzie budował nowe szlaki kolejowe – lubił mawiać – a ja tamtędy poprowadzę pociąg.

Niemile brzmiały dla mnie te ojcowskie rojenia, skoro moim właściwym pociągiem był... pociąg do śpiewania. Zresztą byłem pod tym względem prawdziwie wyrodnym dzieckiem. Nikt bowiem z rodzeństwa – ani siostry, Stefcia i Połcia, ani młodszy brat Wacek – dorastając nie objawiał najmniejszego zainteresowania profesją śpiewaczą, która dawała wówczas tak niepewny chleb. Nie mieli zresztą w tym kierunku uzdolnień. A ja w te uzdolnienia u siebie święcie wierzyłem.

W domu panowała zresztą aura przychylna dla śpiewającej muzy. Mieszkając na Freta przy Długiej, byliśmy bliskimi sąsiadami operetki, a takie sąsiedztwo zobowiązywało. Rodzice chętnie chodzili do operetki, a nierzadko zabierali także mnie – najczęściej na popołudniówki. Nic dziwnego, że już jako nastolatek znałem sporo arii operetkowych i potrafiłem je na swój sposób zaśpiewać.

Któregoś dnia ojciec kupił mi doga koloru mysiego z białym krawatem, który ze szczeniaka wyrósł na psa wielkości cielaka. Z czasem i jemu udzieliła się moja słabość do operetek. Otóż tak go wytresowałem, że usłyszawszy gwizdaną przeze mnie melodię “Lat dwadzieścia miał mój dziad”, czworonożny pupil, prowadzony przez gosposię przez ulicę, wyrywał się i wskakiwał mi na ramiona, merdając na dowód muzykalności ogonem.