Książki

posnaniana

historia Poznania

Kronika Miasta Poznania 2/2011 - Grunwald

Opis książki Kronika Miasta Poznania 2/2011 - Grunwald:

Stary Grunwald ma wyjątkowo krótką historię. Nie było go, kiedy Przemysł I z bratem Bolesławem Pobożnym zakładali miasto Poznań, nie było go ani w czasach stanisławowskich, gdy działała Komisja Dobrego Porządku, ani przez okres zaborów. Na jego terenie rozciągały się błonia, zwane potem Błoniami Grunwaldzkimi, porośnięte krzakami i trawą, poprzecinane drogami Bukowską, Junikowską, Jeżycką, potem też Marcelińską, tworzące prawie bezludne pogranicze Jeżyc i Górczyna. Od XIX wieku od Poznania odcinały je kompleksy koszar wojsk pruskich.

Fragment książki: Rozwiń >>

Uprzemysłowienie Europy dokonujące się na wielką skalę w XIX wieku nadało idei ustronnej willi pod miastem odmienny sens. Sama idea zdemokratyzowała się, ogarniając swym zasięgiem poszerzające się grono ludzi należących do bogatych warstw średnich. Tego rodzaju obiekty powstawały teraz nie okazjonalnie, lecz w formie budowanych z dala od centrum willowych osiedli, zwanych niekiedy koloniami. We Francji nosiły one nazwę etablissements. Spośród wielu znaczeń słowa etablissement (pochodnego od czasownika etablir) najważniejsze jest dla nas w tym przypadku "osiedlenie się" w jakimś miejscu (por. wyrażenie etablir une colonie - założyć kolonię). Z kolei w kulturze włoskiej starożytne pochodzenie villi odezwało się odległym echem, zyskując nowy sens za sprawą skojarzenia ze słowem villeggiatura (oznaczającego wczasy, letnisko). Dwa aspekty kultury związanej z wypoczynkiem - materialny i duchowy - podał sobie ręce.
Pod koniec XIX wieku willa miejska staje się dobrem materialnym dostępnym dla wielu. Zanim powstaną reprezentacyjne dzielnice willowe (jak Sołacz czy parę dekad później Grunwald), etap przejściowy stanowić będą rezydencje usytuowane z dala od miasta. Sięgająca antycznego Rzymu tradycja kultury europejskiej związała ideę ustronnej rezydencji z nazwą villa. Pod niebem Italii swoisty sens i prestiż zyskała w epoce renesansu jej wersja toskańska (w interesującym nas obiekcie zwracają uwagę stylowe, toskańskie filary umieszczone na narożach budynku). Nazwa ta przetrwała - co prawda w mocno zmienionym sensie - do czasów współczesnych, tracąc dzisiaj (ale nie w XIX wieku) swój rezydencyjny charakter. Willa w rozumieniu typowym dla społeczności doby dzisiejszej pozostaje domostwem na swój sposób zwykłym, w odróżnieniu od reprezentacyjnych siedzib określanych mianem rezydencji.