Książki

nauki humanistyczne

filozofia

Czas ciekawy, czas niespokojny

Opis książki Czas ciekawy, czas niespokojny:

Profesor Leszek Kołakowski nigdy nie pisał dziennika i unikał odpowiedzi na pytania dotyczące własnej biografii. Tym razem jednak złamał tę żelazną zasadę. W rozmowie ze Zbigniewem Mentzlem zdradza tajemnice swojego życia. Szczera rozmowa ukazuje, jakie były koleje losu i drogi kształtowania się znakomitego autorytetu.

Rozmowa Mentzla i Kołakowskiego praktycznie nie ma ograniczeń tematycznych. Istnieją tylko dwa tematy tabu: „Nie będziemy rozmawiać o moich Rodzicach. Jestem bardzo przywiązany do bliskich Zmarłych” – zaznacza Kołakowski. I dodaje: „Nie chcę również rozmawiać o tym, kto z kim spał”. Poza tym Zbigniew Mentzel pyta o wszystko, tworząc kompendium wiedzy na temat życia wielkiego polskiego filozofa.
Pierwszy tom rozmów obejmuje okres do 1968 roku. Kołakowski opowiada Mentzlowi o dzieciństwie, okupacji, latach szkolnych, wstąpieniu do partii i dojrzewaniu intelektualnym oraz oczywiście o wyjeździe z Polski. Dzięki doskonale prowadzonej rozmowie poznajemy wiele nieznanych szczegółów z życia profesora Kołakowskiego, a zarazem panoramę epoki, w której żył.

Znakomity styl i erudycja rozmówców sprawiają, że książka oprócz walorów faktograficznych ma także ogromną wartość literacką.

Leszek Kołakowski – jeden z najwybitniejszych polskich myślicieli i filozofów, znany autorytet intelektualny i moralista. Czesław Miłosz nazywał go mędrcem. Z kolei Charles Taylor określał mianem „współczującego obserwatora wiary chrześcijańskiej”. Pisma profesora Kołakowskiego, wielokrotnie nagradzane i dyskutowane, weszły do kanonu myśli filozoficznej. Jest to myśl „balansująca”, myśl sceptyka i racjonalisty, a jednocześnie przenikliwego metafizyka.

Fragment książki: Rozwiń >>

W liście wysłanym z Ameryki piątego czerwca 1990 roku odpowiedziałeś mi, pozwól, że zacytuję: „Niestety, niestety - takich właśnie pytań się obawiałem. Odpowiadam - z przykrością [...] - że nie, nie mogę, przynajmniej nie teraz. Są to pytania, na które nikomu nie potrafiłbym odpowiedzieć, bo czułbym się jak nagi, a do tego trędowaty. Być może kiedyś taki czas przyjdzie”. Przyszedł?
To zależy, o czym chcesz rozmawiać.
O tobie. O twoim światopoglądzie. O twoim życiu codziennym. O ciekawym czasie, którego jesteśmy świadkami, a który ty wyprzedzasz.
Ja wyprzedzam czas?
Takie mam głębokie przekonanie.
Co to w ogóle znaczy: wyprzedzać czas?
Mam nadzieje, że o tym pomówimy.
Krótko mówiąc, chcesz rozmawiać o wszystkim. Wykluczone! O wszystkim rozmawiać nie możemy.
Jakie tematy będą tabu?
Co najmniej dwa. Nie będziemy rozmawiać o moich Rodzicach. Jestem bardzo przywiązany do bliskich Zmarłych.
A drugi temat?
Nie chcę rozmawiać o tym, kto z kim spał.
A poza tym wolno mi pytać o wszystko?
Pytaj. Zobaczymy.
Kim jesteś?
Oto jest pytanie... Kipling napisał powieść pod tytułem Kim. Bohater, syn żołnierza i służącej, Anglik wychowywany przez indyjskiego lamę, zastanawia się, kim jest Kim. Sobą, oczywiście, ale kim w istocie?
Może lepiej pytać, czym jest Kim?
Tak, pytanie o to, czym się jest, bardziej mi odpowiada.
„Panie! czymże ja jestem przed Twoim obliczem? -
Prochem i niczem;
Ale gdym Tobie moję nicość wyspowiadał,
Ja, proch, będę z Panem gadał”.
Tak wieszcz mówi. Cytujesz Dziady Mickiewicza. Słowa Księdza Piotra.
Czymże więc jesteś?
Nie ja będę na to odpowiadał.
Zatem ja spróbuję. Jesteś Leszkiem Kołakowskim, synem Jerzego i Lucyny z domu Pietrusiewicz. Urodziłeś się dwudziestego trzeciego października 1927 roku w Radomiu.
To mój środek świata. Radom, czyli Kielecczyzna, na co Radomiacy trochę się boczą. Ziemia uboga i bogata. Kartofliska, na których żyły polska kultura, polski język. Ziemia Jana Kochanowskiego i Stefana Żeromskiego.
Kiedy po sześćdziesięciu sześciu latach od twojego urodzenia Rada Miejska w Radomiu nadawała ci honorowe obywatelstwo Radomia, prezydent Wojciech Gęsiak wspomniał, że o tytuł ojczystego miasta Homera ubiegało się siedem miast. „Na szczęście - powiedział prezydent - miejsce Pańskich urodzin, Panie Profesorze, jest bezsporne. Szczycimy się Panem”.
To ja się czuję zaszczycony takim wyróżnieniem. Mam z tego tytułu rozmaite przywileje. Agnieszka, moja córka, twierdzi, że mogę przepędzać stada baranów przez rynek i nie płacić myta na rogatkach miasta.
Urodziłeś się jako zodiakalny Skorpion. Przykładałeś do tego wagę?
Nie, ale wiedziałem, że coś takiego istnieje, i nawet kiedyś czytywałem horoskopy, nie bardzo w nie wierząc, oczywiście.
Różni mędrcy wierzyli... Na przykład Goethe utrzymywał, że pomyślny układ planet stał się przyczyną jego ocalenia, gdy skutkiem nieuwagi położnej przyszedł na świat bez życia.
Przywiązanie ludzi do jakichś form gwiezdnych wydaje mi się czymś naturalnym. Zależności różne we wszechświecie są dziwne i my ich nie znamy, albo znamy bardzo niewiele. Nic nie jest niemożliwe, związki życia ludzkiego z astrologicznymi zjawiskami również, wcale tego nie wykluczam i nie uważam za absurdalne, chociaż nie mam na ten temat żadnej wiedzy.