Książki

posnaniana

gwara poznańska

Blubry Starego Marycha

Opis książki Blubry Starego Marycha:

Źródlem tej książki są audycje radiowe, w których głosu Starego Marycha użyczał znakomity aktor, Marian Pogasz. Stary Marych - postać typowa dla Poznania - blubra tu o nas, o naszej codzienności, wzlotach, upadkach, zaletach i wadach, o przywaracg i śmiesznostkach, o tym, co nas otacza, czym jesteśmy przesiąknięci (choć nie zawsze zdajemy sobie sprawę). Nakreślone z dużym poczuciem humoru krótkie scenki rodzajowe, opowiedziane gwarą to znakomita zabawa, ale i swoista kronika mimionych lat.

Fragment książki: Rozwiń >>

Któregoś dnia Frącka wlatuje do chaty cała za­dy­sza­na i od drzwiów krzyczy, że była u Helci, tu na Matejki, i ani na mnie nie spojrzy. Kole statorów rupoce, motyką na prawo, w te i wew te świga, puczy się. Sam widzę, że antmosfera jest taka więcej nie do pojednania domowego, więc skromnie czekam, aż ślub­nej przejdzie, a ta koniec końców powiada:

— Marych, ady usiądź się tu kole mnie i szpyc­nij mi ale prościuteńko wew moje modre oczy, ale już!

Ucupłem się na ryczce i się grzecznie pytam, żeli mam tak długo szpycować, bo mam strach, że dostanę kompletnego zyza. A ona na to:

— Godej mi tu zaraz, wylyngo jedna, i to nie żadne tam hojdy-bojdy, ino caluteńką prawdę. Grałeś wew fyl­mie? No, czy ostatnio grałeś wew jakimsi fylmie za artystę?

— Mama, czy cię rąbie? — ja mówię. — Weź, jak nie, łyknij se jakie amedyny na łupież w oku, to ci może przejdzie!

— Ty się nie wykręcaj! — rozwarła kalafkę. — Są dowody! Czarno na białym, a nawet wew ko­lo­rze. Fylm jest jeszcze na ekranach. I tak zaraz poletę do kintopu go obejrzeć. I pamiętaj, że jak cię rozpoznam, tak jak Helcia cię poznała, to ty sam siebie nie poznasz, bo zrobię ci z pomieszkania taką zeksmisję, że goluteńki zostaniesz na ulicy, ty rozwięzły stary śrupie!

— Mama, ja idę zez tobą — ja mówię. — Nikt tam zaocznie nie będzie mnie rozpoznawał. Ale to ci po­wiem, że dążysz do konfrontacji.

I my poszli.

Więc muszę powiedzieć, że polegało to na praw­dzie, co mówiła Frącka. Film faktycznie nie zszedł zez ekranów i nawet cieszył się u wiary godnym wzięciem. Mi też się nawet widział, a nazywał się tak jakoś… czekajcie no… wstyd powiedzieć, ale Zeksmisja. A było to o takich dwóch. Jeden lajcha, a drugi szczur. Oba zyndry dobrowolnie wknaiły się do lodówki, ażeby przeczekać kryzys. No. Widocznie w tym jeich kryzysie nie wyłączali prądu, bo lodówka się nie zacięła i w chłodnej antmosferze wzajemnego zrozumienia ockli się zez śpiku, ale jak już minęło wiele lat. Kryzys też minął, ino że wybił wszystkich chłopów, a zostały się aby same kobiecka. No istna groza, co te dwa nieboraki od tych kobiet przeszły! Chebać jeszczek więcej jak ja od Frącki. No.

Kryzysu, jak już mówiłem, dawno tam nie było, bo jak był tam pokazany mecz pomiędzy dwoma manami samych salach, to mogły na końcu wymieniać się koszulkami. Znaczy się, na następny mecz widać miały nowe, a te, co w nich grały, to były aby takie jednorazówki. No, sami powiedzcie, kto to widział, żeby „Kolejorz” zaminiał się z kim na jaczki po normalnej kopaninie w lidze? Abo, słuchajcie, jak te dwa męskie bohatery fylmu jechali se windą, to musiało być, ino słuchajcie, musiało być włączone ogrzewanie! Tak! Bo jedna taka, co jechała zez nimi, to przy nich z gorączki zeblekła wszyskie dyrdoki i goluteńka spytała się ino, żeli wolą górę, czy też dół. No, mówię wam, cołki czas szport jak nie wiem co.

W jednym aby momencie to się nawet wzruszyem jak stary stróżok. Wiecie kiedy? Wtedy, jak te dwa parzygnoty szły bez taką do cna zrujnowaną okolicę i ni styndy, ni z owyndy nojdli butelkę po jabolu. Od razu se pomyślałem, że w tym miejscu to jak nic raz kiedyś musiał być Rynek Łazarski. Ale oni się nie kapli. Może byli z Warszawy abo co?

No, można powiedzieć, że dużo było szportu na tym fylmie. A jak taka jedna kobieta wew sztucznej peruce odepła se sztuczną klatkę zez piersiami, to cołkie kino chichrało się jak na jakiej komedii. Aby moja Frącka nic. Ani nie bąknie. Myślałem już, że się zdrzemła i garuje w najlepsze, ale nie! Widzę kantem oka, że szpycuje cołki czas na ekran, a jak pokazali tą ostatnią scenę z tymi goluteńkimi bymbasami rodzaju męskiego zez szparagami na wierzchu, to ona aż się uniesła zez emocji. Ale zaraz potem oklapła.

Do samej chaty, jak my wracali, nie odezwała się do mnie ani jednym słowem. Naszykowałem więc sznytki na kolację, zrobiłem arbaty, siadam se wizawis Frącki i się pytam:

— I co, rozpoznałaś mnie? Grałem gdzieś za artystę w tym fylmie?

— Wiesz, Maryś — powiedziała cicho Frącka — ja już sama zez tego wszystkiego jestem cołkiem gupkowata. Patrzałam się, patrzałam się, ale sama już nie wiem. Może faktycznie niesprawiedliwie cię posądziłam?

— Co ty nie powiesz? — ja jej na to. — A wew której niby scenie miałem się pokazać?

— No, Helcia cię rozpoznała w tej ostatniej, jak te bymbasy leżą goluteńkie zez szparagami na wierzchu. Ten jeden, ten zaraz od lewej, jak patrzysz z prawej strony od dołu, ten to niby jesteś wykapany cołki ty.

— A podobny chociaż do onego jestem? — spytałem się.

— Ciężko powiedzieć. Ale mnie się osobiście wydaje, że nawet żeli to jesteś ty, i to zwłaszcza w szczegółach, to chebać wew chorobnym pomniejszeniu!

I tu Frącka lujnęła się z płaczem na mnie i dali mnie przepraszać, a wiukać, a stękać, a te Helcię wyzywać…

Koniec końców położyłem ją nyny, a sam też poszłem na garę, ale przed zaśnięciem jeszcze długo se tak na leżance o tym wszystkim rozmyślałem. I wiecie, że do tej Helci, co napuściła na mnie Frąckę, to ja nie mam wew wogle żalu?! Ona nic nie jest winna!

Bo powiedzcie sami, żeli to ona jest jedna jedynąca, co jej ekran wszystko wyolbrzymia?