Książki

literatura piękna

opowiadania polskie

Bajki dla dorosłych

Opis książki Bajki dla dorosłych:

Dwanaście opowiadań. Jedno autorstwa Tomasza "Packa" Pacyńskiego, którego nie ma już wśród nas. I jedenaście opowiadań napisanych z myślą o nim. Jako wspomnienie o nim. Epitafium w postaci własnej kreacji. Najpiękniejszy hołd, jaki pisarz złożyć może pisarzowi. I chyba jedyny, jaki może złożyć, nie popadając w całkiem zbędny patos - Andrzej Sapkowski

Każda legenda ma swój początek. Legenda o przyjacielu powstaje w chwili, gdy zaczynamy o kimś, kto jest częścią naszej codzienności, mówić w czasie przeszłym. Spis rzeczy: Tomasz Pacyński Bajki dla dorosłych, Anna Kańtoch Za siedmioma stopniami, Robert J. Szmidt To będą inne święta, Wojciech Świdziniewski Bądź moim krukiem, Magdalena Kozak Polowanie na jednorożce, EuGeniusz Dębski Trupi tan, Rafał Dębski Gdy smok powie dobranoc, Jacek Komuda Partia porucznika Szymańskiego, Jarosław Grzędowicz Chwila przed deszczem, Andrzej Pilipiuk Dzwon Wolności, Ewa Białołęcka Skok na żywca, Maja Lidia Kossakowska Smak kurzu.

Spis treści: Rozwiń >>

Tomasz Pacyński - Bajki dla dorosłych
Anna Kańtoch - Za siedmioma stopniami
Robert J. Szmidt - To będą inne święta
Wojciech Świdziniewski - Bądź moim krukiem
Magdalena Kozak - Polowanie na jednorożce
Eugeniusz Dębski - Trupi tan
Rafał Dębski - Gdy smok powie dobranoc
Jacek Komuda - Partia porucznika Szymańskiego
Jarosław Grzędowicz - Chwila przed deszczem
Andrzej Pilipiuk - Dzwon Wolności
Ewa Białołęcka - Skok na żywca
Maja Lidia Kossakowska - Smak kurzu

Fragment książki: Rozwiń >>

– Słyszeliście legendę o dzwonie z Nowogrodu? – zapytał nauczyciel. – Tu zna ją każde dziecko.
– Nie wydaje mi się – pokręcił głową Polak.
– Gdy car Iwan Groźny przybył w 1570 roku do Nowogrodu, oskarżył mieszkańców miasta o zdradę... Ponoć mieli spiskować z waszym królem Zygmuntem. Trudno dziś orzec, czy miał podstawy do podejrzeń, czy to wszystko tylko fałsz. Ponoć jakieś pismo w cerkwi znaleziono, ale jego ludzie mogli to sfabrykować. Wiecie przecież, jaki z niego był okrutnik i szaleniec.
– Z naukowego punktu widzenia można oceniać, że cierpiał na ostrą paranoję i manię prześladowczą. Był też niewątpliwie sadystą. Cóż zatem stało się w Nowogrodzie?
– Najpierw kazał zamordować kilkudziesięciu mnichów z okolicznych klasztorów, nie pomnę już powodu.
Potem zwołał wiec, na którym oprycznicy wymordowali możnych miasta, a następnie zaczęli grabić i mordować pozostałych mieszkańców. Wiele ulic, tam gdzie próbowano stawiać opór, spalono. Może co czwarty obywatel grodu ocalał, a i to tylko po to, by w kajdanach iść na poniewierkę do środkowej Rosji. Oprycznicy ograbili też ludzi możnych, nie uszanowali nawet cerkwi. Wśród łupów znajdował się Dzwon Wolności.
– Dzwon Wolności?
– Odlano go setki lat wcześniej, by przypominał mieszkańcom, jakie jest ich przeznaczenie. By zawsze pozostali wierni prawom swojego miasta. By cenili wolność jako wartość najwyższą. Bito weń, gdy wiec się zbierał, by wybrać nowego księcia. Jego dźwięk towarzyszył najważniejszym świętom. Odzywał się też na wieść o zwycięstwach.
– Ciekawe...
– Ponoć zużyto nań armaty zdobyte na jeziorze Pejpus przez Aleksandra Newskiego.
– Krzyżacy wtedy nie mieli chyba jeszcze armat? – zadumał się doktor.
– Tego nie wiem. W każdym razie car zabrał dzwon do Moskwy. Chciał powiesić na Kremlu, ale wśród mnichów wleczonych do stolicy na kaźń był jeden jurodiwy. Gdy już docierali do miasta, dostał ataku i wykrzyczał proroctwo...
– Co mówiło?
– Że gdy dzwon ten się odezwie, a dźwięk jego dotrze do stolicy, upadnie tron carów. Przepowiedział, że moc dzwonu jest jak żywioł: ani dobra, ani zła. Można ją było poskromić i niosła ludziom radość i pożytek. Ale skoro zdobył go człowiek zły i przepełniony nienawiścią, to ta nienawiść rozleje się po świecie jak smoła...
– Car uwierzył?
– Tak. Przesądny to on był. Nakazał dzwon zniszczyć. Ale to się nie powiodło. Choć kuli go najcięższymi młotami, dzwon nie pękł. Zatem nakazał wywieźć go dale-ko, jak najdalej od Moskwy, w lasy północy, i pogrzebać w ziemi.
– I dotarli aż tutaj? To jakaś bzdura! Jesteśmy ponad tysiąc wiorst od dawnej stolicy.
– A jednak tu przybyli. Batiuszka z miejscowej cerkwi zobaczył dzwon na wozie i żal mu się zrobiło, bo dumał, że jak carowi złość minie, można by go na dzwonnicy cerkiewnej zawiesić... Tedy posłał trzech synów, żeby przepatrzyli, gdzie też oprycznicy go zakopią. Jednak chłopcy nigdy już z lasu nie wrócili... Siepacze carscy widać nie chcieli, by ktokolwiek miejsce to poznał.
– Nie wydaje mi się to prawdopodobne... Od czasów Iwana Groźnego minęło ponad trzysta lat. Czytałem, że pamięć ludzka jest w stanie przetrwać nie więcej niż pięć pokoleń...
– Teraz być może tak – zgodził się nauczyciel. – Od kiedy umiemy pisać, łatwiej zapominamy. Powierzamy myśli papierom. A przecież kiedyś było inaczej. To czego nie zapamiętałeś, przestawało istnieć. Zresztą popatrz na naszych sąsiadów – wskazał gestem okno.
Doktor wyjrzał. Dwie kobiety wychodzące ze sklepiku ubrane były w tradycyjne stroje.
– Lapończycy...
– Właśnie. Nauka akademicka uważa ich za zdegenerowaną rasę schyłkową, przeżytek epoki lodowcowej... Ja osobiście mam na ten temat inne zdanie.
– Z pewnością to paleoeuropeidzi. Byli tu tysiące lat wcześniej nim przybyli nasi przodkowie. Nie sądzę jednak, by byli zdegenerowani – powiedział lekarz. – Budowa ciała prawidłowa, są od nas drobniejsi, ale to efekt innej budowy kośćca i życia w stanie chronicznego niedożywienia.
– Interesowałem się trochę ich kulturą. Niewielu umiało dawniej czytać, za to starcy potrafi ą wymienić swoich przodków nawet siedem–osiem pokoleń wstecz.
Wszyscy wiedzą, jak i z kim są spokrewnieni. Młodzi pamiętają, by nie ciągać w krzaki swoich kuzynek. Nie umieli pisać, więc to, co ważne, zapamiętywali. Z nami było podobnie. Jeszcze pięćdziesiąt, siedemdziesiąt lat temu, gdy analfabetyzm był powszechny, pamięć stanowiła używane na co dzień narzędzie...
– Wydaje mi się, że ma pan rację – zgodził się doktor.
– Dlatego też wierzę w prawdziwość legendy o dzwonie. On mógł zostać ukryty gdzieś tutaj. Mamy przekazy z trzech źródeł, księgi cerkiewne, nasze legendy i opowieści Lapończyków. Ich wódz to potwierdza.
– Wódz?
– Władza zrobiła go pro forma sołtysem, ale to po prostu przywódca tamtej grupy, plemienia, zwał jak zwał. Podobno także szaman. Znam huncwota dobrze...
– Skąd?
– Dziesięć, nie, piętnaście lat temu był moim uczniem.
Bystry dzieciak. Pierońsko bystry. Czytać i pisać się wyuczył w dwa tygodnie. Ale potem jakby nauka przestała go interesować. Czytał i coraz rzadziej zachodził. Za to swoich wyuczył czytania i pisania. I to nie tylko bukwami, ale też łacińskim alfabetem.
– A teraz? Posyłają dzieci do szkoły?
– Nie. Może gdyby siedzieli bliżej... Dawniej mieszkali na wschód od miasteczka, zaraz za zagajnikiem. To blisko było. Teraz siedzą za lasem i za wzgórzami, pół dnia drogi, to i zachodzą rzadziej. Zresztą, co to byłaby za nauka? Ściągną tu w listopadzie, jak już śniegi prószą, w kwietniu jeszcze dobrze zima nie puści, a oni już ruszają w drogę. Tu zostanie kilku starców, co nie wytrzymują trudów wędrówki, a wszystkie dzieciaki ciągną na szlak.
– Gorączkę włóczęgi mają we krwi jak Cyganie – zadumał się lekarz. – Rozumiem ich...
– W każdym razie ich legendy potwierdzają nasze przekazy. Przywieziono tu dzwon. Dzwon niegdyś błogosławiony, teraz niosący przekleństwo. Dzwon tak straszny, że gdy spoczął w ziemi gdzieś wśród tych wzgórz, umilkły ptaki i owady, a zwierzęta omijają tę okolicę łukiem.
– To przecież...
– Wiem, że z naukowego punktu widzenia to wierutna bzdura, ale obiecaliście przecież, doktorze, że nie będziecie się śmiać.
– Nie będę... Sam widywałem rzeczy, których nie umiem wyjaśnić.