Książki

medycyna

Badania laboratoryjne

Opis książki Badania laboratoryjne:

Poradnik niezbędny dla każdego praktykującego lekarza. W książce omówiono interpretację wyników badań laboratoryjnych surowicy, moczu i płynu mózgowo-rdzeniowego, a także patofizjologiczne podstawy racjonalnej diagnostyki laboratoryjnej zaburzeń metabolicznych oraz chorób poszczególnych układów i narządów. Wydanie V zostało wzbogacone o nowe rozdziały (diagnostyka płynu pobranego z jamy opłucnej, worka osierdziowego i stawów) orz hasła odzwierciedlające postęp wiedzy, jaki dokonał się w ciągu ostatnich lat.

Spis treści: Rozwiń >>

Spis tres´ci
I
Diagnostyka laboratoryjna zaburzen´ metabolicznych
i choro´b poszczego´lnych układo´w lub narza˛do´w . . . . . 21
A. Diagnostyka laboratoryjna zaburzen´ metabolicznych . . 21
Diagnostyka zaburzen´ gospodarki we˛glowodanowej . . 21
Hiperglikemia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
Hipoglikemia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
Diagnostyka zaburzen´ gospodarki aminokwasowej . . . 23
Diagnostyka zaburzen´ gospodarki białkowej . . . . . . . . 25
Diagnostyka zaburzen´ gospodarki tłuszczowej . . . . . . 27
Diagnostyka zaburzen´ gospodarki purynowej . . . . . . . 29
Diagnostyka zaburzen´ gospodarki porfirynowej . . . . . . 30
Diagnostyka zaburzen´ gospodarki witaminowej . . . . . . 32
Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach . . . . . . . . . . 33
Witaminy rozpuszczalne w wodzie . . . . . . . . . . . . 36
Diagnostyka zaburzen´ gospodarki metalami s´ladowymi 40
Diagnostyka zaburzen´ gospodarki wodno-elektrolitowej
i kwasowo-zasadowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
Diagnostyka zaburzen´ gospodarki poszczego´lnych
z˙yciowo waz˙nych elektrolito´w . . . . . . . . . . . . . . . . 51
Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej . . . . . 56
B. Laboratoryjna diagnostyka choro´b poszczego´lnych
układo´w lub narza˛do´w . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
Układ kra˛z˙enia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
Diagnostyka biochemiczna choro´b serca . . . . . . . 58
9
Diagnostyka biochemiczna nadcis´nienia te˛tniczego 62
Diagnostyka biochemiczna przewlekłej niewydolnos
´ci kra˛z˙enia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
Układ oddechowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
Układ trawienny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
Z˙
oła˛dek i jelita . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
Trzustka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
Wa˛troba . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
Układ moczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
Układ krzepnie˛cia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
Układ ruchu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81
Diagnostyka biochemiczna choro´b kos´ci. . . . . . . . 81
Diagnostyka biochemiczna choro´b mie˛s´ni szkieletowych
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
Układ wewna˛trzwydzielniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
Choroby podwzgo´rza i przysadki . . . . . . . . . . . . . 83
Zaburzenia czynnos´ci osi podwzgo´rzowo-przysadkowo-
tarczycowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91
Zaburzenia czynnos´ci przytarczyc. . . . . . . . . . . . . 97
Zaburzenia czynnos´ci osi podwzgo´rzowo-przysadkowo-
nadnerczowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
Zaburzenia czynnos´ci rdzenia nadnerczy. . . . . . . . 118
Zaburzenia czynnos´ci osi podwzgo´rzowo-przysadkowo-
gonadalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
Zespo´ł feminizacji ja˛drowej – patrz Zespo´ł
niewraz˙liwos´ci receptora androgenowego . . . . . . . 140
Zaburzenia sekrecji innych hormono´w. Wskaz´niki biochemiczne
guzo´w neuroendokrynnych (NET) układu
pokarmowego (GEP-NET) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153
Wskaz´niki preeklampsji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155
Diagnostyka laboratoryjna choro´b nowotworowych
(opracowano wg [14], [46]) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156
II
Interpretacja wyniko´w badan´ biochemicznych surowicy krwi 161
Aceton – patrz: Kwas acetooctowy
ACTH – patrz: Adrenokortykotropina
Adrenalina – patrz: Aminy katecholowe
Adrenokortykotropina (ACTH) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
AFP – patrz: a-Fetoproteina
AlAT – patrz: Aminotransferazy
Albumina – patrz: Białka
10
Aldosteron. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
Aminopeptydaza leucynowa (LAP) . . . . . . . . . . . . . . . 164
Aminotransferazy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164
Aminy katecholowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166
Amoniak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166
a-Amylaza (diastaza) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167
ANCA (antineutrophil cytoplasmatic antibodies; przeciwciała
antycytoplazmatyczne granulocyto´w oboje˛tnochłonnych)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
Androgeny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169
Androstendion – patrz: Androgeny
Antygen gruczołu krokowego swoisty (PSA) . . . . . . . . 171
Antygen rakowo-płodowy (CEA) . . . . . . . . . . . . . . . . . 172
AspAT – patrz: Aminotransferazy
Asymetryczna dimetyloarginina (ADMA) . . . . . . . . . . . 172
Base excess – patrz: Nadmiar zasad
Białka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173
Białko C i S . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
Białko C-reaktywne (CRP) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
Białka wia˛z˙a˛ce kwasy tłuszczowe pochodzenia sercowego
(FABP-C) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178
Bilirubina. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
Biomarkery przemijaja˛cego niedokrwienia i udaru niedokrwiennego
mo´zgu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180
Całkowite ste˛z˙enie estrogeno´w – patrz: Estrogeny
Całkowita zdolnos´c´ surowicy do wia˛zania z˙elaza
– patrz: Z˙elazo
CAP – patrz PTH
CBG – patrz: Transkortyna
CCK – patrz: Cholecystokinina
Ceruloplazmina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
Chlor. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
Cholecystokinina (CCK) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182
Cholesterol . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183
Cholesterol frakcji HDL i LDL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184
Cholinesteraza (ChE) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184
Chromogranina A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
CIP – patrz: Parathormon
Cis´nienie cza˛stkowe dwutlenku we˛gla (pCO2) . . . . . . . 186
Cis´nienie cza˛stkowe tlenu (pO2) . . . . . . . . . . . . . . . . . 188
11
C-kon´cowy propeptyd prokolagenu typu I (procollagen
I carboxyterminal propeptide – PICP). . . . . . . . . . . . . . 189
C-kon´cowy telopeptyd kolagenu typu I (carboxyterminal
telopeptide of type I collagen – ICTP) . . . . . . . . . . . . . 189
C-kon´cowy usieciowany telopeptyd łan´cucha a kolagenu
typu I (collagen type I crosslinked C-telopeptide – Ctx) 190
CK – patrz: Kinaza kreatynowa
Ctx – patrz: C-kon´cowy usieciowany telopeptyd
łan´cucha a kolagenu typu I
Cyjanokobalamina – patrz: witamina B12
Cynk. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190
Cystatyna C. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
Czas kaolinowo-kefalinowy (czas aktywowanej tromboplastyny
cze˛s´ciowej; APTT – activated partial thromboplastin
time). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
Czas krwawienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192
Czas krzepnie˛cia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192
Czas protrombinowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193
Czynnik wzrostowy insulinopodobny (IGF-1) . . . . . . . . 194
Czynnik wzrostu 23 fibroblasto´w (FGF23) . . . . . . . . . . 194
Czynnik wzrostu hepatocyto´w (HGF). . . . . . . . . . . . . . 195
Dehydroepiandrosteron – patrz: Androgeny
D-dimery – patrz: Produkty degradacji fibryny
Dehydrogenaza b-hydroksymas´lanowa (HBDH). . . . . . 196
Dehydrogenaza mleczanowa (LDH) . . . . . . . . . . . . . . 196
DHEA – patrz: Androgeny
1,25-Dihydroksycholekalcyferol [1,25(OH)2D3] . . . . . . . 197
24,25-Dihydroksycholekalcyferol [24,25(OH)2D3] . . . . . 198
Dihydrotestosteron – patrz: Androgeny
Dopamina – patrz: Aminy katecholowe
Dopełniacz – patrz: Układ dopełniacza
Endotelina. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198
Erytropoetyna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199
Estradiol – patrz: Estrogeny
Estriol – patrz: Estrogeny
Estrogeny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200
Estron – patrz: Estrogeny
Ferrytyna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202
a-Fetoproteina (AFP) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203
FDP (fibrin degradation products) – patrz: Produkty
degradacji fibryny
12
Fibrynogen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204
Folitropina (FSH) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205
Fosfataza kwas´na (FK) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206
Fosfataza zasadowa (FZ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207
Fosfor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208
FSH – patrz: Folitropina
Gastryna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210
a1-Globuliny – patrz: Białka
a2-Globuliny – patrz: Białka
b-Globuliny – patrz: Białka
g-Globuliny – patrz: Białka
Globuliny wia˛z˙a˛ce T4 – patrz: Hormony tarczycy
Glukagon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
Glukoza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
g-GT – patrz: Transpeptydaza g-glutamylowa
HBDH – patrz: Dehydrogenaza b-hydroksymas
´lanowa
Gonadotropina kosmo´wkowa ludzka (HCG) . . . . . . . . 213
Hemoglobina glikowana HbAIc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214
Hepcydyna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214
HGH – patrz: Hormon wzrostu
Hiperlipoproteinemie typu I, II, III, IV, V – patrz:
Lipidy
Homocysteina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215
Hormon wzrostu (somatotropina, GH) . . . . . . . . . . . . . 215
Hormony tarczycy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217
25-Hydroksycholekalcyferol (25-OH-D3). . . . . . . . . . . . 218
Immunoglobuliny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220
Insulina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221
Kalcytonina (CT) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222
Karnityna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222
Kinaza kreatynowa – CK (kreatynofosfokinaza, CPK) . . 223
Kolagen IV. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225
Kortyzol. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225
Kreatyna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226
Kreatynina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227
Krioglobuliny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227
Kwas acetooctowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228
Kwas askorbinowy – patrz: Witamina C
Kwas cholowy – patrz: Kwasy z˙o´łciowe
Kwas deoksycholowy – patrz: Kwasy z˙o´łciowe
13
Kwas foliowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228
Kwas b-hydroksymasłowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229
Kwas mlekowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229
Kwas moczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230
Kwasy z˙o´łciowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231
LAP – patrz: Aminopeptydaza leucynowa
LDH – patrz: Dehydrogenaza mleczanowa
Leptyna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232
LH – patrz: Lutropina
Lipaza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
Lipidy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
Lipokalina neutrofilowa asocjowana z z˙elatynaza˛ (NGAL) 236
Ludzka gonadotropina kosmo´wkowa (HCG) –
patrz: Gonadotropina kosmo´wkowa ludzka
Luka anionowa (LA) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237
Lutropina (LH) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238
Łan´cuchy lekkie l i k – patrz: Wolne łan´cuchy l i k
Magnez. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239
Markery nowotworowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240
Markery wirusowego zapalenia wa˛troby . . . . . . . . . . . 242
Miedz´ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246
b2-Mikroglobulina. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247
Mioglobina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247
Miozyna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248
Mocznik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249
Molalnos´c´ (osmolalnos´c´) osocza . . . . . . . . . . . . . . . . 249
Nadmiar zasad (BE). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250
NEFA – patrz: Wolne (nieestryfikowane) kwasy
tłuszczowe
N-kon´cowy propeptyd prokolagenu typu I (procollagen
I aminoterminal propeptide – PINP) . . . . . . . . . . . . . . . 251
N-kon´cowy usieciowany telopeptyd łan´cucha a
kolagenu typu I – patrz: NTx w moczu
Noradrenalina – patrz: Aminy katecholowe
NR-2 i anty-NR-2 – patrz: Biomarkery przemijaja
˛cego niedokrwienia i udaru niedokrwiennego
mo´zgu
5-Nukleotydaza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251
Odczyn Biernackiego – patrz: Opadanie krwinek
czerwonych
Oksytocyna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
14
Opadanie krwinek czerwonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252
Osmolalnos´c´ osocza – patrz: Molalnos´c´
osocza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Osoczowe białko cia˛z˙owe A (PAPPA) . . . . . . . . . . . . . 253
Osteokalcyna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254
Osteopontyna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254
Parathormon (PTH) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255
pCO2 – patrz: Cis´nienie cza˛stkowe dwutlenku
we˛gla
Peptyd aktywacji trypsynogenu – patrz: TAP
w moczu
Peptyd C. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256
Peptyd strukturalnie zbliz˙ony do parathormonu (parathyroid
hormone related peptide – PTHrP) . . . . . . . . . . 257
Peptydy natriuretyczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257
Przedsionkowy peptyd natriuretyczny (ANP) . . . . . 258
Mo´zgowy czynnik natriuretyczny (BNP) oraz N-kon´-
cowy fragment pro-BNP (NT-pro-BNP) . . . . . . . . . 259
pH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259
PINP – patrz: N-kon´cowy propeptyd prokolagenu
typu I
pO2 – patrz: Cis´nienie cza˛stkowe tlenu
Polipeptyd trzustkowy (PP). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260
Potas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260
Produkty degradacji fibryny – D-dimery (fibrin degradation
products – FDP) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263
Progesteron. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263
Prokalcytonina (P-CT) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265
Prolaktyna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265
Protrombina – patrz: Czas protrombinowy
Przeciwciała przeciw białkom cytoplazmatycznym
granulocyto´w oboje˛tnochłonnych – patrz:
ANCA
Przeciwciała przeciw błonie podstawnej kłe˛buszko´w
nerkowych (anty-GBM). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268
Przeciwciała przeciw cyklicznemu cytrulizowanemu
peptydowi (anty-CCP) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268
Przeciwciała przeciwfosfolipidowe . . . . . . . . . . . . . . . . 269
Przeciwciała przeciwja˛drowe (ANA) . . . . . . . . . . . . . . . 269
Przeciwciała przeciwpaciorkowcowe (ASO) . . . . . . . . . 269
Przeciwciała przeciwko receptorowi TSH (anty-TSHR) 270
15
Przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG) . . . . . 270
Przeciwciała przeciwko tyreoperoksydazie (anty-TPO) . 270
Przedsionkowy peptyd natriuretyczny (ANP) –
patrz: Peptydy natriuretyczne
PTH – patrz: Parathormon
Receptor transferrynowy rozpuszczalny w surowicy (sTfR) 270
Renina (aktywnos´c´ reninowa osocza – ARO) . . . . . . . . 271
Sekretyna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273
Somatotropina – patrz: Hormon wzrostu
So´d . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274
TBG – patrz: Hormony tarczycy
Testosteron – patrz: Androgeny
TIBC – patrz: Z˙elazo
S-Transferazy glutationu (GST) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277
Transferryna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278
Transkortyna (globulina wia˛z˙a˛ca kortykosteroidy, CBG) 278
Transpeptydaza g-glutamylowa (g-GT). . . . . . . . . . . . . 278
Triglicerydy (TG) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279
Trijodotyronina całkowita – patrz: Hormony tarczycy
Trijodotyronina wolna – patrz: Hormony tarczycy
Troponiny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280
TSH – patrz: Tyreotropina
Tyreotropina (TSH) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281
Tyroksyna całkowita – patrz: Hormony tarczycy
Tyroksyna wolna – patrz: Hormony tarczycy
Układ dopełniacza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282
VIP – patrz: Wazoaktywny polipeptyd jelitowy
Wapn´ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283
Wazoaktywny polipeptyd jelitowy (VIP) . . . . . . . . . . . . 287
Wazopresyna (AVP) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287
Wczesny antygen raka gruczołu krokowego 2 (early
prostate cancer antigen-2 – EPCA-2) . . . . . . . . . . . . . . 289
Witamina A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289
Witamina B12 (cyjanokobalamina) . . . . . . . . . . . . . . . . 289
Witamina C (kwas askorbinowy) . . . . . . . . . . . . . . . . . 290
Wodorowe˛glany (ste˛z˙enie standardowe) . . . . . . . . . . . 291
Wolne łan´cuchy lekkie l i k . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293
Wolne (nieestryfikowane) kwasy tłuszczowe (NEFA). . . 293
Wspo´łczynnik wia˛zania tyroksyny – patrz: Hormony
tarczycy
16
Wspo´łczynnik wolnej tyroksyny – patrz: Hormony
tarczycy
Z˙
elazo. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294
Całkowita zdolnos´c´ surowicy do wia˛zania z˙elaza (TIBC) 296
III
Interpretacja wyniko´w badan´ morfologicznych krwi . . . 297
Krwinki czerwone (erytrocyty) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297
Krwinki białe (leukocyty). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299
Płytki krwi (trombocyty) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302
IV
Interpretacja wyniko´w badan´ biochemicznych moczu . 304
Adrenalina (A), noradrenalina (NA) . . . . . . . . . . . . . . . 304
Albumina. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304
Aldosteron. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305
a-Amylaza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305
Androgeny – patrz: Androgeny we krwi i 17-ketosteroidy
w moczu
Azot a-aminokwasowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306
Białko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 306
Białko Bence Jonesa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308
Bilirubina. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308
Cystyna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308
Deoksypirydynolina – patrz: Pirydynolina
Estradiol – patrz: Estrogeny
Estriol – patrz: Estrogeny
Estrogeny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309
Estron – patrz: Estrogeny
FIGLU – patrz: Kwas formiminoglutaminowy
Fosforany nieorganiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310
Glukoza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311
Hemoglobina. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312
5-HIO – patrz: Kwas 5-hydroksyindolooctowy
17-Hydroksykortykosteron – patrz: Kortyzol
Hydroksylizyna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312
Hydroksyprolina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312
17-Ketogenne steroidy – patrz: Kortyzol
17-Ketosteroidy (17-KS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313
17
Kolagen IV. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313
Koproporfiryny – patrz: Metabolity porfirynogenezy
Kortyzol. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314
Kortyzol wolny – patrz: Kortyzol
Kreatynina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316
Kwas d-aminolewulinowy – patrz: Metabolity
porfirynogenezy
Kwas cytrynowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316
Kwas formiminoglutaminowy (FIGLU) . . . . . . . . . . . . . 316
Kwas 5-hydroksyindolooctowy (5-HIO) . . . . . . . . . . . . 317
Kwas 3-metoksy-4-hydroksymigdałowy – patrz:
Kwas wanilinomigdałowy
Kwas metylomalonowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317
Kwas moczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317
Kwas szczawiowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318
Kwas wanilinomigdałowy (kwas 3-metoksy-4-hydroksymigdałowy;
MHM) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319
Metabolity porfirynogenezy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319
Metanefryna – patrz: Metoksyadrenalina
Metoksyadrenalina (metanefryna, MA); metoksynoradrenalina
(normetanefryna, MNA) . . . . . . . . . . . . . . . . . 320
Mikroalbuminuria – patrz: Albuminuria
a1-Mikroglobulina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 320
b2-Mikroglobulina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321
Mioglobina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321
N-kon´cowy usieciowany telopeptyd łan´cucha a kolagenu
typu I (collagen type I crosslinked N-telopeptide –
Ntx). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322
Ntx – patrz: N-kon´cowy usieciowany telopeptyd
łan´cucha a kolagenu typu I
Noradrenalina – patrz: Adrenalina
Normetanefryna – patrz: Metoksynoradrenalina
Oło´w. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322
Peptyd be˛da˛cy produktem aktywacji trypsynogenu
– patrz: TAP
pH moczu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323
Pirydynolina (Py) i deoksypirydynolina (DPy) . . . . . . . . 323
Porfobilinogen – patrz: Metabolity porfirynogenezy
Potas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324
18
Pregnandiol. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324
So´d . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325
TAP – peptyd be˛da˛cy produktem aktywacji trypsynogenu
do trypsyny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326
Testosteron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326
Tetrahydroaldosteron – patrz: Aldosteron
Urobilinogen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326
Uroporfiryny – patrz: Metabolity porfirynogenezy
Wapn´ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327
V
Interpretacja wyniko´w badan´ cech fizycznych, mikroskopowych
i bakteriologicznych moczu . . . . . . . . . . . . 329
Zabarwienie moczu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329
Bakteriomocz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332
Chyluria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 333
Ge˛stos´c´ wzgle˛dna moczu (cie˛z˙ar włas´ciwy). . . . . . . . . 334
Krystaluria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335
Krwiomocz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336
Leukocyturia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340
Wałeczkomocz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 342
Zapach moczu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344
Zme˛tnienie moczu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345
VI
Interpretacja wyniko´w badan´ płynu mo´zgowo-rdzeniowego
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346
Albumina – patrz: Białko
Barwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346
Białko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346
Chlorki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347
Cis´nienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347
Elementy komo´rkowe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348
Globuliny – patrz: Białko
Glukoza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348
Kwas mlekowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348
pCO2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348
pH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349
Wodorowe˛glany. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349
19
VII
Diagnostyka płynu opłucnowego . . . . . . . . . . . . . . . . . 350
VIII
Diagnostyka płynu stawowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358
IX
Diagnostyka płynu w worku osierdziowym . . . . . . . . . . 361
Pis´miennictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362
Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367

Fragment książki: Rozwiń >>

Adrenalina (A), noradrenalina (NA)
Wyste˛puja˛ce w moczu aminy katecholowe pochodza˛ nie
tylko z rdzenia nadnerczy, lecz ro´wniez˙ z adrenergicznych
zakon´czen´ nerwowych. W warunkach fizjologicznych dobowe
wydalanie noradrenaliny z moczem jest mniejsze niz˙ 300 nmol/d
(551 mg/d), adrenaliny zas´ mniejsze niz˙ 54 nmol/d (510 mg/d).
Zmniejszone wydalanie z moczem wolnych amin katecholowych
stwierdza sie˛ w rodzinnej dysautonomii oraz po
podaniu niekto´rych leko´w sympatykolitycznych (klonidyna) lub
wypłukuja˛cych te aminy z zakon´czen´ nerwowych (rezerpina).
Zwie˛kszone wydalanie z moczem A i NA wyste˛puje
u chorych z guzem chromochłonnym lub w guzach wywodza˛-
cych sie˛ z tkanki nerwowej oraz u chorych ze wzmoz˙ona˛
aktywnos´cia˛ układu wspo´łczulnego (nadczynnos´c´ tarczycy,
zawał serca, przewlekły nikotynizm, porfiria).
Albumina
W moczu dobowym oso´b zdrowych znajduje sie˛ 8–15 mg
albuminy. Ta ilos´c´ jest niewykrywalna metodami rutynowo
stosowanymi w klinice do wykrywania białka w moczu. Zwie˛kszone wydalanie albumin z moczem w ilos´ci 20–
–300 mg/d okres´la sie˛ jako mikroalbuminurie˛. Jest ona wczesnym
objawem nefropatii cukrzycowej lub nadcis´nieniowej.
Wydalanie albumin w ilos´ci przekraczaja˛cej 300 mg/d stwierdza
sie˛ w zaawansowanym zespole Kimmelstiela–Wilsona oraz
w glomerulopatiach przebiegaja˛cych z zespołem nerczycowym
lub bez niego.
Aldosteron
W moczu stwierdza sie˛ tylko s´ladowe ilos´ci wolnego
(o niezmienionej budowie) aldosteronu. Wie˛kszos´c´ metabolito
´w tego hormonu to glukuronidy tetrahydroaldosteronu
(stanowia˛ one 30% wytwarzanego w nadnerczach aldosteronu)
oraz 3-oksopochodne aldosteronu (stanowia˛ 5–20% dobowej
aldosteronogenezy). Wydalanie wymienionych metabolito´w
z moczem nalez˙y okres´lic´ w warunkach podaz˙y diety normalnosodowej
(zawieraja˛cej 100–120 mmol Na/d) oraz przy prawidłowej
kaliemii.
Prawidłowe wydalanie 3-oksopochodnych aldosteronu wynosi
11–41,7 nmol/d (4–15 mg/d), tetrahydroaldosteronu zas´
110–165 nmol/d (40–60 mg/d).
Zmniejszone wydalanie aldosteronu z moczem stwierdza
sie˛ w stanach pierwotnego lub wto´rnego hipoaldosteronizmu,
wzmoz˙one wydalanie natomiast w pierwotnym lub
wto´rnym hiperaldosteronizmie (patrz: Aldosteron we krwi).