Książki

prawo

Autor i prawo do autorstwa

Opis książki Autor i prawo do autorstwa:

Książka stanowi pierwsze w polskiej literaturze monograficzne opracowanie dotyczące pojęcia autora oraz instytucji prawa do autorstwa utworu w prawie autorskim. Przed prezentacją regulacji polskich zamieszczona została bogata analiza omawianych instytucji dokonana w świetle obowiązujących konwencji międzynarodowych oraz porządków prawnych m.in: Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Francji, Szwajcarii oraz krajów azjatyckich (w tym Japonii, Chin, Malezji, Indonezji, Singapuru, Filipin, Tajlandii, Tajwanu, a także Hongkongu). Analiza prawa polskiego obejmuje m.in. problematykę: dóbr osobistych, autorstwa stylu, odkrycia, pomysłu lub koncepcji naukowej, autorstwa dzieł naukowych, prawnych aspektów współautorstwa, ghostwritingu, droit de non paternité, kwestie związane z twórczością pseudonimową i anonimową oraz zrekonstruowaną treść prawa do autorstwa utworu. Istotnym novum jest pokazanie instytucji autorstwa i prawa do autorstwa w ujęciu historycznoprawnym i filozoficznym. W publikacji omówiono ponadto szereg kwestii semantycznych związanych z wnikliwym opisem pojęć autora i autorstwa, pokazując, w jaki sposób powyższe pojęcia prawnicze funkcjonują obok tych samych terminów znanych innym dziedzinom nauki.

Spis treści: Rozwiń >>

Wykaz skrótów
str. 15

Wstęp
str. 21

Rozdział I
Wprowadzenie historyczne
str. 25

1. Autorstwo utworu
str. 25

1.1. Wprowadzenie
str. 25

1.2. Rozwój myśli dotyczącej autorstwa
str. 27

1.2.1. Wprowadzenie
str. 27

1.2.2. Starożytność
str. 27

1.2.3. Od średniowiecza do renesansu
str. 31

1.2.4. Od oświecenia do czasów współczesnych
str. 33

2. Pojęcie autora i prawo do autorstwa utworu w ujęciu historycznym i filozoficznym
str. 35

2.1. Wprowadzenie
str. 35

2.2. Starożytność
str. 36

2.2.1. Starożytna Grecja i Rzym
str. 36

2.2.2. Cywilizacje Azji
str. 41

2.2.3. Czasy wczesnego chrześcijaństwa i judaizmu
str. 43

2.3. Średniowiecze
str. 44

2.3.1. Pojęcie autora
str. 44

2.3.2. Praktyka sygnowania dzieł
str. 45

2.3.3. Środki ochrony prawa do atrybucji
str. 47

2.4. Renesans
str. 48

2.4.1. Patronat a więź twórcy z utworem
str. 48

2.4.2. Praktyka sygnowania dzieł
str. 50

2.4.3. Środki ochrony prawa do atrybucji
str. 53

2.5. Wieki XVI-XVII
str. 55

2.5.1. Podpisywanie dzieł
str. 55

2.6. Od oświecenia do połowy XIX wieku
str. 56

2.6.1. Uwagi wstępne
str. 56

2.6.2. Rozwój prawa do autorstwa utworu na przykładzie wybranych państw
str. 58

2.6.3. Rozwój myśli filozoficznej dotyczącej wytworu intelektu
str. 77

2.7. Podsumowanie
str. 82

Rozdział II
Autor i autorstwo - współczesne rozumienie pojęć
str. 84

1. Wstęp
str. 84

2. Pojęcie autora
str. 85

2.1. Wprowadzenie etymologiczne
str. 85

2.2. Wyjaśnienie pojęcia
str. 86

3. Pojęcie autorstwa
str. 92

3.1. Autorstwo jako fakt społeczny
str. 94

3.2. Próby prawnej klasyfikacji autorstwa, czyli autorstwo jako fakt prawny
str. 95

3.3. Akt autorstwa jako czyn o twórczym charakterze
str. 100

3.3.1. Chwila uzyskania ochrony autorskoprawnej
str. 102

3.4. Autorstwo: twórczość a fakt
str. 104

3.4.1. Rodzaje faktów
str. 105

3.5. Autorstwo: pomysł a forma wyrażenia
str. 108

3.5.1. Rozgraniczenie idei i formy przedstawienia
str. 108

3.5.2. Sytuacja prawna twórcy idei
str. 113

Rozdział III
Autor i prawo do autorstwa utworu w konwencjach międzynarodowych
str. 115

1. Wstęp
str. 115

2. Konwencja berneńska
str. 116

2.1. Autorstwo na tle Konwencji
str. 116

2.1.1. Osoba fizyczna jako autor
str. 116

2.1.2. Domniemanie autorstwa
str. 117

2.2. Prawo do autorstwa utworu w Konwencji berneńskiej
str. 118

2.2.1. Redakcja art. 6bis z perspektywy historycznej
str. 118

2.2.2. Konstrukcja, zbywalność, zrzekalność i czas trwania autorskich praw osobistych w Konwencji berneńskiej
str. 121

2.2.3. Treść prawa do autorstwa utworu
str. 122

3. Konwencje amerykańskie do roku 1946
str. 123

4. Amerykańska Deklaracja Praw i Obowiązków Człowieka oraz Amerykańska Konwencja Praw Człowieka
str. 125

5. Międzynarodowa Karta Praw
str. 126

5.1. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka
str. 126

5.2. Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych
str. 128

5.3. Prawa autorskie a prawa człowieka
str. 129

6. TRIPS
str. 133

7. NAFTA
str. 135

8. WCT
str. 136

9. Prawo europejskie
str. 137

9.1. Dyrektywy Unii Europejskiej
str. 137

9.2. Europejski Kodeks Prawa Autorskiego (ECC)
str. 141

Rozdział IV
Autor i prawo do autorstwa utworu w systemie common law w wybranych krajach
str. 143

1. System prawa amerykańskiego
str. 143

1.1. Pojęcie autora
str. 143

1.1.1. Wprowadzenie
str. 143

1.1.2. Pojęcie autora w orzecznictwie sądów amerykańskich
str. 144

1.1.3. Pojęcie autora w doktrynie prawa amerykańskiego
str. 150

1.1.4. Autor a osoba utrwalająca dzieło
str. 152

1.1.5. Autor a osoba kierująca procesem powstania utworu
str. 153

1.1.6. Podsumowanie
str. 162

1.2. Prawo do autorstwa utworu
str. 163

1.2.1. Osobiste prawa autorskie a amerykańska tradycja prawa - wprowadzenie
str. 163

1.2.2. Stany Zjednoczone a Konwencja berneńska
str. 166

1.2.3. Autorskie prawa osobiste w doktrynie copyright
str. 170

1.2.4. Podsumowanie prawa amerykańskiego
str. 187

2. System prawa angielskiego
str. 188

2.1. Pojęcie autora
str. 188

2.1.1. Domniemanie autorstwa
str. 190

2.1.2. Pojęcie autora a prawa pokrewne
str. 190

2.1.3. Autor a kategoria tworzonego przez niego utworu
str. 191

2.1.4. Podsumowanie
str. 195

2.2. Prawo do autorstwa utworu
str. 195

2.2.1. Wielka Brytania wobec art. 6bis k.b.
str. 195

2.2.2. Praktyka sądów angielskich w kwestii uznawalności prawa do autorstwa utworu - stan prawny sprzed obowiązywania CDPA (sprzed 1 sierpnia 1989 r.)
str. 197

2.2.3. Uznawalność praw osobistych twórcy po wprowadzeniu CDPA (po 1 sierpnia 1989 r.)
str. 200

2.2.4. Podsumowanie
str. 207

Rozdział V
Autor i prawo do autorstwa utworu w porządkach prawnych wybranych krajów Europy kontynentalnej
str. 209

1. Niemcy
str. 209

1.1. Autor
str. 209

1.1.1. Wprowadzenie semantyczne
str. 209

1.1.2. Schöpferprinzip, czyli zasada twórcy
str. 213

1.2. Prawo do autorstwa utworu
str. 220

1.2.1. Wprowadzenie systemowe
str. 220

1.2.2. Prawo do autorstwa i atrybucji utworu
str. 225

2. Francja
str. 256

2.1. Autor
str. 256

2.1.1. Uwagi wprowadzające
str. 256

2.1.2. Zasada twórcy w prawie francuskim
str. 259

2.1.3. Status autora a nabycie praw autorskich
str. 263

2.1.4. Domniemanie autorstwa
str. 264

2.2. Prawo do autorstwa
str. 265

2.2.1. Pojęcie droit moral
str. 265

2.2.2. Regulacja prawa do autorstwa
str. 268

2.2.3. Regulacja prawa do oznaczenia dzieła swoim nazwiskiem
str. 272

2.2.4. Zbywalność prawa do autorstwa
str. 279

2.2.5. Prawo do autorstwa po śmierci autora
str. 283

3. Szwajcaria - wybrane zagadnienia dotyczące osoby autora oraz prawa do autorstwa utworu w porównaniu z regulacją prawa niemieckiego
str. 284

3.1. Autor
str. 284

3.2. Prawo do autorstwa utworu
str. 285

3.2.1. Droit moral a ogólne prawo osobistości
str. 285

3.2.2. Treść prawa do autorstwa utworu
str. 287

3.2.3. Domniemanie autorstwa
str. 287

3.2.4. Autorstwo a nabycie i zbywalność autorskich praw majątkowych i osobistych
str. 288

Rozdział VI
Autor i prawo do autorstwa utworu w systemach wybranych państw azjatyckich
str. 293

1. Wprowadzenie
str. 293

2. Autor
str. 296

2.1. Wyjaśnienie pojęcia
str. 296

2.1.1. Filipiny
str. 296

2.1.2. Indonezja
str. 297

2.1.3. Malezja, Hong Kong, Singapur, Indie
str. 298

2.1.4. Japonia, Chiny, Tajwan, Tajlandia
str. 301

2.2. Przesłanki nabycia praw autorskich
str. 310

2.2.1. Rejestracja
str. 310

2.2.2. Pozostałe przesłanki konieczne nabycia praw autorskich
str. 312

3. Prawo do autorstwa oraz droit de non-paternité
str. 312

3.1. Wprowadzenie
str. 312

3.2. Prawo do autorstwa utworu
str. 313

3.3. Droit de non-paternité
str. 320

4. Podsumowanie
str. 322

Podsumowanie rozdziałów IV, V, VI
str. 324

Rozdział VII
Autor i prawo do autorstwa utworu na tle prawa polskiego
str. 328

1. Autor
str. 328

1.1. Wprowadzenie semantyczne
str. 328

1.2. Zasada twórcy
str. 334

1.2.1. Osoba autora
str. 334

1.2.2. Autor utworu urzeczywistnianego przy użyciu komputera
str. 336

1.2.3. Status autora a nabycie praw autorskich
str. 344

1.3. Domniemanie autorstwa
str. 345

2. Prawo do autorstwa
str. 353

2.1. Droit moral w systemie prawa polskiego oraz jego treść
str. 353

2.1.1. Wprowadzenie
str. 353

2.1.2. Pojęcie droit moral - uwagi wstępne
str. 354

2.1.3. Umiejscowienie droit moral w systemie prawa autorskiego
str. 357

2.1.4. Droit moral w systemie prawa cywilnego, czyli jego stosunek do dóbr osobistych prawa cywilnego
str. 358

2.2. Autorskie prawa osobiste w polskich ustawach prawa autorskiego ze szczególnym uwzględnieniem prawa do autorstwa dzieła
str. 360

2.2.1. Przedmiot ochrony autorskich praw osobistych
str. 360

2.2.2. Ustawowe regulacje autorskich praw osobistych
str. 362

2.2.3. Uniwersalny charakter autorskich praw osobistych na tle obowiązujących ustaw
str. 369

2.3. Rekonstrukcja treści prawa do autorstwa utworu
str. 373

2.3.1. Autorstwo utworu a prawo do autorstwa utworu - ustalenia terminologiczne
str. 373

2.3.2. Prawo do autorstwa utworu - uwagi wstępne
str. 379

2.3.3. Prawo do autorstwa utworu sensu stricto
str. 381

2.3.4. Prawo do oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo udostępnienia go anonimowo
str. 382

2.3.5. Prawo do autorstwa twórczego wytworu intelektu niebędącego utworem (pomysły, style, wyniki naukowe)
str. 396

2.4. Wykonywanie prawa do autorstwa utworu
str. 411

2.4.1. Prawo do autorstwa utworu jako prawo absolutne i nieprzenoszalne
str. 411

2.4.2. Żądanie atrybucji a nadużycie prawa podmiotowego do autorstwa wraz z omówieniem dozwolonych przypadków pominięcia oznaczenia twórcy
str. 412

2.4.3. Nieprzenoszalność prawa do autorstwa utworu
str. 421

2.4.4. Ghostwriting
str. 422

2.5. Droit de non-paternite
str. 428

2.6. Postacie naruszeń prawa do autorstwa utworu
str. 431

2.6.1. Naruszenie prawa do autorstwa utworu w Internecie
str. 435

2.7. Prawo do autorstwa po śmierci twórcy
str. 443

2.7.1. Autorskie prawa osobiste jako prawa niedziedziczne
str. 443

2.7.2. Wykonywanie prawa
str. 448

2.7.3. Pojęcie "innej woli" twórcy
str. 449

2.8. Twórczość inspirowana i zależna a prawo do autorstwa utworu
str. 449

3. Współautorstwo
str. 461

3.1. Istota współautorstwa
str. 461

3.2. Porozumienie jako przesłanka rozgraniczająca dzieła współautorskie i dzieła zależne
str. 464

3.3. Współautorstwo dzieła naukowego
str. 471

3.4. Współautorstwo dzieła audiowizualnego
str. 480

3.5. "Wspólność" prawa do autorstwa oraz wykonywanie prawa do autorstwa w warunkach współautorstwa
str. 484

Zakończenie
str. 499

Bibliografia
str. 505

Orzecznictwo
str. 539

Szczegółowy spis treści
str. 549

Fragment książki: Rozwiń >>

Autorstwo jest faktem. Jest to pojęcie opisujące powiązanie pomię-
dzy autorem i zewnętrznym rezultatem jego twórczej aktywności, jakim
jest utwór
W literaturze przedmiotu często poprzestaje się jedynie na .
stwierdzeniu istnienia więzi pomiędzy autorem a dziełem, rzadko jednocześnie opisując szerzej całkiem podstawowe pojęcie autorstwa
Istotę .
zagadnienia stanowiącego przedmiot niniejszego opracowania dobrze już
na wstępie oddaje artykuł L.A. Heymann, która posiłkując się koncepcjami
postmodernistycznej teorii literatury wyraźnie odróżniała od siebie tzw.
fact of authorship i statement of authorship. O ile poprzez pierwszy termin
rozumiała rzeczywistą tożsamość autora, to drugi wskazywać miał oznaczenie, pod którym autor się ujawniał
.Teorie dotyczące samego autorstwa niewątpliwie przyczyniły się natomiast do rozwoju instytucji droit moral, dzięki której utwór przestał być
traktowany w kategoriach zwykłego produktu czy towaru, lecz stał się
przedmiotem pozostającym pod szczególnym reżimem prawnym. Czasami pisze się o twórcy jako o indywidualnej jednostce, której dany jest
przywilej wpisania się w historię
-Zwykło się myśleć, że autor odróż .
nia się od innych ludzi swoim intelektem, ma charakter i temperament,
w związku z czym prawie zawsze pozwalano mu na jawne afiszowanie się
ze swoim subiektywizmem. Co więcej, uważano, iż znajduje się on jakby
„poza społeczeństwem”
W literaturze pojawiają się stwierdzenia, iż synonimem pojęcia „autor” jest geniusz, osoba obdarzona talentem transcendentalnego wejrzenia .
(transcendental insight) i tworzenia ex nihilo .
Takie podejście, nazwane romantyczną koncepcją autorstwa, wykształciło
się w XVIII wieku (stąd też nazwa romantic authorship) i można powiedzieć, iż − o ile trudno byłoby udowadniać, iż nadal jest – z pewnością
było jednym z filarów rozwijającej się doktryny prawa własności intelektualnej
Pojęcia takie jak „autor” czy „autorstwo”, którymi się obecnie posługujemy, są produktem XVIII-wiecznym, kiedy to twórcy coraz bardziej zaczęli być świadomi swoich talentów i praw