Książki

nauki humanistyczne

psychologia

16 pragnień Analiza motywacyjna

Opis książki 16 pragnień Analiza motywacyjna:

W „16 pragnieniach” Steven Reiss twierdzi, że ludzie są w naturalny sposób nietolerancyjni wobec tych, którzy wyrażają wartości wyraźnie różne od ich własnych. Z powodu tej nietolerancji psycholodzy i psychiatrzy niekiedy mylą indywidualność z nienormalnością, błędnie diagnozując zaburzenia. Reiss pokazuje, w jaki sposób normalne motywy – a nie lęk czy traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa – leżą u podłoża wielu problemów osobowościowych i problemów w związkach, takich jak rozwód, zdrada, konfliktowość, pracoholizm, samotność, autorytaryzm, brak zdolności przywódczych, perfekcjonizm, nieadekwatne osiągnięcia, arogancja, rozrzutność, zadufanie, nielojalność, niezorganizowanie i nadmierna lękliwość. Przekonuje, że potrzebne jest większe zrozumienie i tolerancja dla różnego rodzaju osobowości i pokazuje zastosowanie swojej teorii w przywództwie, rozwoju osobistym, związkach i doradztwie.

Fragment książki: Rozwiń >>

Niektórzy doradcy małżeńscy uważają, że problemy w związku pojawiają się wówczas, kiedy jeden lub oboje partnerów cierpią na jakieś zaburzenia osobowości. Jak ujmuje to specjalista od małżeństw George Thorman (1996, s. 33):

Ci, którzy mieli szczęśliwe, bezpieczne dzieciństwo i których potrzeby emocjonalne zostały zaspokojone, najprawdopodobniej stworzą ze swoim małżonkiem bezpieczny i satysfakcjonujący związek, podczas gdy ci, których dzieciństwo nie było szczęśliwe, zmierzą się z poważnymi problemami.

Mam nadzieję przekonać moich czytelników, że problemy w małżeństwie wynikają z doboru partnerów, a nie z nich samych. Można być zdrowym psychicznie, a jednak znaleźć się w nieudanym związku, ponieważ związaliśmy się z kimś, kto wyznaje zupełnie inne wartości. Kluczem do zrozumienia problemów w małżeństwie są różnice wartości i dążeń. Doświadczenia z dzieciństwa mogą wpływać na ich kształtowanie się, ale dużo łatwiej zrozumieć, w czym tkwi problem, gdy skupimy się na wartościach i dążeniach, a nie na nieświadomych procesach psychicznych.
Aby zrozumieć, jak różnice pod względem wartości i dążeń powodują problemy małżeńskie, proponuję następujące reguły:

Reguła 3: Problem w nieudanych związkach wynika z doboru partnerów, a nie z nich samych.
Reguła 4: Konflikt wewnętrznych wartości bardzo trudno rozwiązać.

Jeśli z natury cenisz życie towarzyskie, a twój partner woli raczej prywatność, w żaden sposób nie przekona cię do tego, byś został odludkiem. Choćby opowiedział ci o wszystkich radościach, jakie czerpie z ciszy i spokoju z dala od tłumu, nie zmienisz zdania, bo dla ciebie samotność i ciche wieczory często są nudne. Z drugiej strony ty w żaden sposób nie przekonasz partnera do tego, by uznał znaczenie kontaktów towarzyskich. Możesz oczywiście zmuszać go, by zaspokoił twoje potrzeby, ale uleganie nie oznacza zmiany przekonań, ponieważ głębiej pod powierzchnią nadal pozostają różnice.

Reguła 5: Powtarzające się kłótnie małżeńskie powodowane są przez konflikty wartości (wynikające ze znaczących różnic intensywności podstawowych pragnień).

Różnice pod względem wyznawanych wartości są przyczyną kłótni, w których rzadko można doprowadzić do zgody. Psycholog John Gottman z Uniwersytetu Waszyngtońskiego zauważył, że 69 procent konfliktów małżeńskich ma charakter trwały (Gottman & Silver, 1999). „Za każdym razem, kiedy co cztery lata powtarzamy badania nad tymi samymi parami, okazuje się, że wciąż kłócą się o to samo. Tak jakby minęły cztery minuty, a nie cztery lata” (Gottman & Silver, 1999, s. 129–130). Jestem przekonany, że przyczyną takich stałych konfliktów jest niedopasowanie pod względem jednego lub więcej z szesnastu podstawowych pragnień.

Niekompatybilność podstawowych pragnień

Niektóre podstawowe pragnienia mogą być ważniejsze niż inne, jeśli chodzi o powodzenie związku. Osoby uporządkowane mogą się kłócić z niechlujnymi o sprzątanie, ale tego rodzaju kłótnie rzadko zagrażają małżeństwu. Na przykład moja żona i ja jesteśmy niedopasowani pod względem pragnienia porządku (patrz rozdział 1), ale jesteśmy małżeństwem od 1971 roku. Setki razy kłóciliśmy się o bałagan, ale nigdy nie przyszło nam do głowy, by z jego powodu się rozstać. Ja mam swój gabinet, ona resztę domu, a zatrudniane przez nią panie do sprzątania mają zakaz wchodzenia do mojego gabinetu. Jednak pary, które kłócą się o dzieci, mają dużo poważniejszy problem. Jedno z partnerów, zorientowane na rodzinę, pragnie dzieci, ale drugie nie. Przy takiej różnicy trudno o kompromis.
Dopasowanie pod względem seksualnym jest oczywiście bardzo ważne dla udanego małżeństwa. Kiedy jeden z partnerów ma większe potrzeby seksualne niż drugi, może to stać się przyczyną powtarzającej się frustracji, kłótni, niewierności oraz aktów zemsty. Partner bardziej namiętny może się skarżyć, że druga osoba jest zbyt rzadko zainteresowana seksem, a partner bardziej platoniczny, że tamtemu tylko jedno w głowie. Namiętny partner może próbować zaspokoić swoje potrzeby gdzie indziej.
Silny popęd seksualny znacznie zwiększa prawdopodobieństwo niewierności, nawet jeśli oboje partnerzy są namiętni. Proszę mnie źle nie zrozumieć: oczywiście wielu ludzi o silnym popędzie seksualnym to wierni małżonkowie. Ale generalna reguła motywacji mówi, że duża intensywność łączy się z wieloma obiektami dającymi zaspokojenie. Na przykład ludzie o silnym podstawowym pragnieniu jedzenia jedzą zwykle wiele różnych potraw, podczas gdy ci o niewielkim apetycie rzadko próbują nowych rzeczy. Ludzi o dużej ciekawości interesuje wiele rzeczy, podczas gdy ludziom mało ciekawym wystarcza ograniczona ich liczba. Ludzie ambitni chcą być kompetentni w wielu różnych dziedzinach, podczas gdy nieambitnym wystarczy kilka umiejętności. Nie mam wątpliwości, że w przyszłości uda się wykazać korelację między popędem seksualnym a niewiernością, chociaż na pewno od tej ogólnej zasady będzie wiele wyjątków.
Honor sprawia, że respektujemy przysięgi małżeńskie. Dwoje wiernych zasadom moralnym partnerów będzie prawdopodobnie podziwiało nawzajem swój charakter i uważało za swój obowiązek zostać razem dla dobra dzieci. Dwoje oportunistów będzie zapewne ceniło się nawzajem za oportunizm. Kiedy jednak para jest niedobrana pod względem honoru, partner wierny zasadom zacznie potępiać zależną od okoliczności etykę partnera oportunisty, a ten z kolei zacznie mieć za złe honorowemu partnerowi jego przekonanie o własnej słuszności.
Według niektórych doradców małżeńskich najbardziej niszczące są kłótnie o pieniądze. Kiedy oboje partnerzy lubią oszczędzać, wspólne gromadzenie zasobów może im sprawiać przyjemność. Jeśli oboje lubią wydawać, mogą wylądować w końcu w nędznej ruderze, ale przynajmniej razem. Pary niedobrane pod względem podstawowego pragnienia gromadzenia czekają ostre kłótnie o pieniądze. Osoba oszczędna będzie nalegać na ustalenie miesięcznego budżetu w taki sposób, by znalazły się w nim wydatki tylko na rzeczy niezbędne. Osoba rozrzutna będzie regularnie przekraczać ten budżet, płacąc kartą kredytową, a o resztę martwić się później. Oszczędni wolą naprawiać stare rzeczy, podczas gdy rozrzutni – kupować nowe. Oszczędny może uważać rozrzutnego za osobę nieodpowiedzialną, a ten go z kolei za skąpiradło.
Podstawowe pragnienie rewanżu jest bardzo ważne dla związków. Dwie osoby skłonne do rywalizacji będą prawdopodobnie rywalizować ze sobą nawzajem, ale przynajmniej mogą podziwiać u siebie wzajemnie ducha walki. W przypadku dwóch osób nastawionych pokojowo każda z nich będzie podziwiać łagodną naturę partnera. Kiedy jednak para jest niedobrana pod względem pragnienia rewanżu, partner skłonny do rywalizacji będzie czuł pokusę wykorzystywania łagodnego partnera, ponieważ będzie wiedział, że ten nie odpowie mu ciosem na cios. Kiedy jeden z partnerów ma bardzo silne podstawowe pragnienie rewanżu, a drugi słabe, może dojść do złego traktowania i przemocy.