Książki

biografie i wspomnienia

epistolografia

...mój diabeł stróż Listy Andrzeja Czajkowskiego i Haliny Janowskiej

Opis książki ...mój diabeł stróż Listy Andrzeja Czajkowskiego i Haliny Janowskiej:

Wydanie rozszerzone o niepublikowane dotąd listy i opowiadania oraz pełne nieznanych dotąd zdjęć. Jedna z ciekawszych książek epistolarnych w historii polskiej literatury. Obejmuje ona ponad ćwierć wieku trwającą korespondencję znanego pianisty i kompozytora Andrzeja Czajkowskiego i Anity Haliny Janowskiej. On - najmłodszy laureat V Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego w roku 1955, a w roku 1956 zdobywca III nagrody w Konkursie im. Królowej Elżbiety Belgijskiej - jednym z najtrudniejszych konkursów pianistycznych na świecie. Artur Rubinstein mówi wówczas o Czajkowskim: ?Jest jednym z najwybitniejszych pianistów swojej generacji, a nawet kimś więcej - to cudowny muzyk". W Brukseli Andrzej otrzymuje stypendium Rządu Belgijskiego. Nie wraca już do Polski, ale zawsze podkreśla, że jest polskim pianistą i kompozytorem. Koncertuje na wielu estradach świata i to z najsłynniejszymi orkiestrami i najwybitniejszymi dyrygentami. Równolegle do kariery pianistycznej Czajkowski oddaje się swojej największej pasji - kompozycji. Anita Halina Janowska, wówczas Halina Wahlmann, była koleżanką Andrzeja w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie. Poznali się i zaprzyjaźnili na początku lat 50. Po Konkursie Chopinowskim zamieszkali razem. Mimo homoseksualnych skłonności Andrzeja, planowali małżeństwo. Ona marzyła o dziecku z nim, a on po wyjeździe z Polski pisał: ?Kupimy w Paryżu mieszkanie. Chcę mieć dużo dzieci, żeby mieć dla kogo grać i dla kogo żyć". Halina nie ma odwagi na emigrację. Nie wierzy w powodzenie tego związku. Decyduje się na małżeństwo z innym mężczyzną w Polsce. Przychodzi na świat Basia, ukochana córka. Sprawa Andrzeja, niespełnionej miłości, wydaje się być zamknięta, ale korespondencja między nimi trwa nadal.

Fragment książki: Rozwiń >>

Moja biedna mała Mordeczko,
Wróciłem przedwczoraj do Nowego Yorku i otrzymałem Twoje trzy listy. Czytałem je nie po kolei i z początku wszystko mi się pokręciło. Prawdę mówiąc, ja się też poryczałem widząc ten galimatias i „na co nam przyszło". Potem dłubałem w nosie i wyciągałem wnioski. Halinko, sprawa jest jasna: nie możesz teraz zostawić Marka. I tak zresztą po namyśle nie zgodziłabyś się ze mną zostać - to nie jest „prawdziwe życie". Nawet gdybyśmy spędzili pięćdziesiąt lat razem, spłodzili więcej dzieci niż Haydn symfonii i spali razem na wszystkie sposoby, nie byłoby to dla Ciebie tym, czym może być jedna godzina z Markiem. Teraz odczułabyś to zresztą o wiele mocniej niż przedtem [...]. A i Marek byłby bardzo nieszczęśliwy. Halinko, dosyć już tego teatru - trzeba zacząć życie. Masz niezwykłe szczęście, że Ci się to nareszcie udaje.
Wychodź więc sobie za Marka, ale to wcale nie znaczy, żebyś nie miała przyjechać do nas w lecie do Paryża. Wprost przeciwnie, będzie to dla Was wymarzona podróż poślubna. Marek na pewno okaże mi zaufanie i nie będzie miał nic przeciwko temu - zresztą to mu tylko wypadnie na korzyść. Przypuśćmy, miłość Halinki do Andrzeja przetrwała próbę czasu i próbę rozłąki, ale jak będzie z próbą obecności? Gdy zobaczysz mnie jako starą, łysą, pomarszczoną mumię, z okrzykiem przerażenia rzucisz się w objęcia Marka - i dobrze mu tak! Jak mówi Sacha Guitry: „Jeśli chcesz ukarać uwodziciela twej żony, najlepszą zemstą będzie, jak mu ją zostawisz". Żarty na bok; przyjedziecie, czy nie? Ja mogę Wam przysłać wszystko, co jest potrzebne. Pozostaje sprawa Daniela. Czy mówiłaś o tym Markowi i czy on się zgadza? Jeżeli chodzi o mnie, jestem gotów na wszystko i z rezygnacją czekam na Wasz wyrok
Halinko, jeśli dotychczas tak nalegałem, żeby Cię tu mieć, to dlatego, że nie widziałem dla Ciebie niczego lepszego w Polsce. [...] Mimo to, ciocia Mala mówiła z wyrzutem: „Serca nie masz. Oderwiesz dziewczynę od wszystkiego, co zna i lubi, i co jej dasz w zamian? Ozdobne wydanie Szekspira? Będzie Cię czule pocieszać za każdym razem, kiedy dostaniesz po nosie, i z macierzyńską troskliwością zawiązywać muszkę przed graniem?" „Ja jestem wszystkim, co ona zna i lubi" - odpowiadałem dumnie cioci Mali; ale to się zmieniło i wszystko, co ona mówiła, staje się aktualne - na szczęście dla Ciebie. Mam ochotę Was uściskać i pobłogosławić - jestem bardzo wzruszony: pomyśleć, że o mały włos bym Ci popsuł życie. Zobaczymy się tego lata w Paryżu. Odpiszcie mi szybko.